کلاس پنجم دبستان غیردولتی هدی

تغییرات فیزیكی تنها به تغییر ابعاد و شكل مواد محدود می‌شود و در ساختار آن تغییری ایجاد نمی‌كند. انبساط، برش، خمیدگی و ایجاد شكستگی در مواد از انواع تغییرات فیزیكی است. مواد می‌تواند از حالتی به حالت دیگر تبدیل می شوند. مواد می‌توانند از حالت جامد به مایع، از مایع به جامد یا از جامد به گاز تبدیل شوند.

این نوع تغییرات نیز از انواع تغییرات فیزیكی است كه در نتیجه آزادشدن یا جذب انرژی گرمایی ایجاد می‌شود. از سوی دیگر تغییرات شیمیایی با تبدیل یك ماده به ماده‌ای جدید همراه است. افزودن مواد شیمیایی مانند یك ماده اسیدی و همچنین جذب گرما از جمله عوامل مورد نیاز برای ایجاد تغییرات شیمیایی در ساختارمواد است. ایجاد حباب، تغییر رنگ و آزاد شدن انرژی گرمایی از نشانه‌های ایجاد تغییرات شیمیایی در مواد است. با استفاده از این آزمایش ساده با ماهیت واكنش‌های شیمیایی آشنا می‌شوید و می‌توانید تغییرات مواد مختلف را زمانی كه تحت شرایطی خاص یا از پیش تعیین شده قرار می‌گیرند، مورد بررسی قرار دهید.

برای انجام این آزمایش به یك قطعه كاغذ، یك قوطی خالی، مقداری پوسته تخم‌مرغ، مقداری سركه، شكر، یك عدد در قوطی شیر خشك و همچنین یك چراغ الكلی نیاز دارید. ابتدا كاغذ را مچاله كرده و آن را داخل قوطی فلزی كه برای این آزمایش انتخاب كرده‌اید، بسوزانید و سپس آن را در گوشه‌ای قرار دهید. پوسته‌های تخم‌مرغ را خرد كرده و آن را در ظرف كوچكی بریزید. روی پوسته‌های تخم‌مرغ یك قاشق چایخوری سركه بریزید و آنها را كنار بگذارید. سپس روی در قوطی شیر خشك یك قاشق چایخوری شكر ریخته و با استفاده از چراغ الكلی آن را حرارت دهید تا شكر داخل آن بسوزد. وقتی كاغذ را می‌سوزانید، چه تغییری در آن ایجاد می‌شود؟ زمانی كه به پوسته تخم‌مرغ سركه اضافه می‌كنید چه تغییری را مشاهده می‌كنید؟ این تغییرات نشان دهنده چیست؟ رنگ، شكل ظاهری و بوی شكر سوخته چه تغییری می‌كند؟ آیا شكر در نتیجه سوختن به ماده دیگری تبدیل می‌شود؟

مچاله شدن كاغذ یك تغییر فیزیكی است. به عبارت دیگر اگرچه ابعاد و شكل كاغذ تغییر می‌كند، اما همچنان كاغذ است. سوختن كاغذ با ایجاد خاكستر، بخار آب و دود همراه است. سوختن موجب تغییر مواد می‌شود و در اثر سوختن ماده جدیدی ایجاد می‌شود. خرد شدن پوسته تخم‌مرغ نیز نوعی تغییر فیزیكی است. اما وقتی سركه كه نوعی اسید است به پوسته تخم‌مرغ اضافه می‌كنید، حباب‌هایی داخل ظرف تشكیل می‌شود.ایجاد این حباب‌ها نشان دهنده آزاد شدن دی‌اكسید‌كربن در نتیجه واكنش شیمیایی میان سركه و پوسته تخم‌مرغ است. وقتی شكر را می‌سوزانید، به رنگ سیاه در می‌آید، تلخ مزه می‌شود و بوی خاصی از آن استشمام می‌كنید. این ویژگی‌ها به منزله از دست رفتن ماهیت اصلی شكر است. سوختن شكر با آزاد شدن بخار آب همراه است و در نتیجه این واكنش شیمیایی، شكر به ماده جدیدی كه همان كربن است تبدیل می‌شود.